Un-Home / Moving Stones (2015-ongoing)

Un-Home / Moving Stones1 focust op de mechanismes van inclusie en exclusie van ongenodigde nieuwkomers in onze westerse samenlevingen. Gedocumenteerd of niet, al maar vaker vallen migranten die Europa binnenkomen ten prooi aan steeds restrictievere maatregelen. Hun komst leidt in de gastlanden bovendien tot polarisatie en controverse. Zo wordt de nieuwkomer in een ‘in-limbo’-positie gedwongen – in een grensgebied dat vastzit tussen verleden en toekomst, tussen verwachting en realiteit, tussen ‘home’ en ‘un-home’.

Filip Berte gaat bewust stilstaan op verschillende plaatsen in Europa die door deze liminale ‘in-limbo’-status worden gekenmerkt, zoals vluchtelingenkampen of registratie- en opvangcentra voor asielzoekers. Het zijn sites die een grensovergang of ‘rite de passage’ belichamen; wachtkamers waar mensen worden opgevangen, maar tegelijk ook kunnen worden (op)gevolgd, opgespoord of gecontroleerd en waar tenslotte ook de volgende halte in iemands levensparcours wordt bepaald.

Precies op deze plekken installeert Berte een Momentum: een in-situ kritische interventie waarbij hij, met behulp van een camera obscura, Plato’s allegorie van de grot tot leven tracht te brengen. Een eerste Momentum vond plaats in 2015 aan het Registratie- en Procedurecentrum voor asielzoekers in de Zwitsers-Franse grensstad Vallorbe; Een plek waar de aanwezigheid van een natuurlijke druipsteengrot haar mythische status als passageplaats nog versterkt. Het archetype van de Grot is de ultieme overgangsplek tussen een binnen- en buitenwerkelijkheid, waar mythologie, filosofie, geologie en de oudheid samenkomen.

De camera obscura, die Filip Berte als medium gebruikt voor zijn interventies, is gemaakt in de vorm van een replica van een steen uit de grot van Vallorbe. Deze camera obscura-steen is feitelijk een verschaalde representatie van de Grot.
In 2016 trok Berte met deze camera obscura-steen naar Scherpenheuvel voor een nieuw Momentum. Deze kleine Belgische stad, vooral gekend als eeuwenoud Christelijk pelgrimsoord, biedt sinds 2015 in het zogenaamde Peeterskasteel noodopvang aan vluchtelingen. Gedurende enkle dagen richtte Berte richtte er zijn blik en alle aandacht op dit kasteel en zijn nieuwe, tijdelijke bewoners.

  1. Un-Home/ Moving Stones is een meerjarig project van Filip Berte, waarvan de eerste fase gerealiseerd is met steun van Arc artist residency in Romainmôtier (CH).
    In 2016 was Berte met dit werk laureaat op het TTT International Festival for Contemporary Drawing in Wrocław (PL).